Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 10-01-2014

Büro Ortamı ve Sağlık Konusu

BÜRO ORTAMI VE SAĞLIK KONUSU


Büro ergonomisi büro ortamları ve çalışanlarına yönelik ergonomik çalışmaları kapsar. Son yıllarda büro ergonomisinin odak noktasında bilgisayarlı çalışma ve bunun yol açtığı sorunlar yer almaktadır. İnsanlar her türlü işletme sürecinde temel öğe olarak yer alırlar ve ürün veya hizmetin kalitesine doğrudan etki ederler. Bürolarda ortaya çıkan çok önemli sağlık problemi olarak İşe Bağlı İskelet-Kas Sistemi Bozuklukları gösterilmektedir. Genellikle boyunda, omuzlarda, belde, dirsekte ve özellikle bileklerdeki yumuşak dokulardaki (kas, tendon, bağ, sinirler ve damarlar) incinmeler ve/veya huzursuzluk, ağrı, yorgunluk, şişik, sertleşme, uyuşma, karıncalanma gibi rahatsızlıklara Birikimli (Tekrarlı) Travma Bozuklukları da denilmektedir.

Bu tür rahatsızlıklara yol açabilecek ortak risk faktörleri olarak
• İş tekrarı
• Statik (Durağan) yük ve sürekli efor (güç harcama)
• Ters duruşlar
• Mekanik temas stresi gösterilmektedir. Bu risk faktörlerinin açıklamalarını ve büro işlerinde ve bilgisayarlı çalışma kapsamında rastlanabilecek örneklere Tablo 7.1’de yer verilmişti. Bürolarda sağlık sorınlarına açıklamalar ise izleyen kesimlerde verilmektedir.


Günümüz büro ortamlarının sağlık sorunlarına neden olmayacak nitelikte olması üzerinde önemle durulmalıdır. Günlerinin yaklaşık üçte birinden fazlasını büro mekanlarında masalarının başında geçiren çalışanlar için ergonomik açıdan doğru bir çalışma mekanının hazırlanması çalışan kişilerin sağlığına doğrudan yansımaktadır. Gerek çalışan sağlığı ve güvenliği gerekse çalışma verimliliği açısından bürolarda çalışanların fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan korunması, çalışma ortamı koşullarından kaynaklanabilecek rahatsızlıklara yönelik her türlü koruyucu önlemin alınması, çalışanların fizyolojik ve psikolojik kriterlere göre sağlıklı ve güvenli bir şekilde çalışabilecekleri işlerle görevlendirilmeleri ve her çalışanın yapacağı işe uygun çalışma ortamı koşullarının sağlanması gerekmektedir. Böyle bir çalışma ortamı sağlanması durumunda, sağlık problemlerinin ortaya çıkmaması ve çalışanların daha az yorulması sağlanacak, böylece üretimin kalitesi ve miktarı artırılarak istenilen verimlilik gerçekleştirilmiş olacaktır.


Bürolarda çalışma süresince verilecek kısa mola ya da araların ne zaman verileceği doğal olarak yapılan çalışmanın şekline bağlıdır. Molaların beklenen yararı sağlayabilmesi için çalışma koşullarına göre molanın nasıl ve nerede kullanılması gerektiği de belirlenmelidir.


Büro ortamında çalışanların sağlık sorunlarının kaygı duyulacak düzeylere ulaşması ortama ilişkin düzenlemelerin yeterince ergonomik olmadığını gösterir. Toplum arasında “meslek hastalığı” olarak nitelenen birçok hastalık çalışma şekli, çalışma saati, çalışma ortamının çalışanlara uygunluğu gibi motivasyonu ve verimliliği etkileyen faktörlerdeki olumsuzluklara bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.


Bel ve Sırt Sağlığı
Bel ve sırtın sağlıklı olabilmesi, omurganın fizyolojik eğriliğinin dengeli bir duruş göstermesine bağlıdır. Çalışma ortamlarına düzgün bir duruş, bu eğrilikleri dengede tutmak anlamına gelse de bedensel aktivite ile çalışanların yanı sıra büro çalışanları ve bilgisayar kullananlar bel ve sırt sağlığı açısından risk altındadırlar. Bu risk, çalışanların fiziksel aktivitelerini kısıtlayıp iş verimini azaltmakta, uzun sürdüğünde çalışanın gündelik yaşamına yansımakta ve psikolojik sorunlara yol açmaktadır.


Çalışanı böylesine etkileyen bel ve sırt ağrısından korumak ergonomik iyileştirmelerle büyük ölçüde mümkündür. Araştırmalar, bel ağrılarının dörtte üçünün korunma ile engellenebileceği ortaya koymaktadır. Gelişmiş ülkelerde çalışanlarda bel ağrısı sıklığı ve tedavi maliyetinin yüksekliği nedeniyle, çalışma mekanlarının ergonomik olarak düzenlenmesi, çalışan sağlığının korunması, özellikle bel ve sırt sağlığına yönelik yaygın olarak ergonomik eğitimler verilmektedir.


Büro mekanlarıyla ilgili çok sayıda risk etkeni bel ve sırt ağrılarına neden olabilir. Çalışma ortamında ağırlık kaldırma, indirme, taşıma, uzanma gibi aktiviteler, özellikle tekrarlamalı ve zorlamalı hareketler, belin ve vücudun yanlış pozisyonda kullanımı, uzun süreli aynı pozisyonda çalışma fiziksel risk etkenlerini oluşturmaktadır. Çalışma birimlerinde, oturma, ağırlık kaldırma, uzanma ve taşıma koşullarının çalışana uygun olmaması, aydınlatma ve sıcaklık gibi çevresel etkenlerin yetersizliği ise ergonomik risk etkenleridir. İş memnuniyetsizliği, motivasyon eksikliği, ağır iş yükü ve sorumluluğu, yetersiz iş arkadaşı ve amir desteği, monoton işler psiko-sosyal risk etkenlerini oluştururken, yaşın ilerlemesi, sırt, bel ve karın kaslarının güçsüzlüğü, aşırı kilo, kondisyon yetersizliği, sigara içme ve daha önceden bel ağrısı geçirmiş olma kişilerin risk etkenleri olarak ortaya çıkmaktadır.
İş yerlerinde çalışanların sağlığının korunmasıyla ilgili işverenin önemli sorumlulukları vardır, ancak bunun yanında masa başında çalışanların da dikkat emesi gereken bazı durumlar vardır. Çalışanlar da iş yerinde vücudunu doğru pozisyonlarda kullanarak, ortamını kendine uygun hale getirmeye çalışarak, egzersiz ve fiziksel aktivite yaparak belini korumada sorumluluk almalıdır.

Bunu yaparken;
• sırt, boyun ve belin dik pozisyonda oturma alışkanlığı yerleştirilmeli,
• oturulan koltuk ya da sandalyeler ergonomik olmalı, bel ve sırtı desteklemeli ya da ortopedik destekler kullanılmalı ve ayaklar mutlaka yere temas etmeli,
• dizler mümkün olduğunca dik bir açıda duracak şekilde çalışılmalı, bunu sağlamak için gerekirse ayak altına eğimli bir ayak destekleri konmalı,
• bilgisayarda sürekli olarak yazı yazılması veya çizim yapılmasından dolayı aynı hareketin klavye ya da fare üzerinde sayısız tekrarı ve bu hareketlerde kuvvet uygulanması nedeniyle eller zaman zaman dinlendirilmeli, parmaklara germe egzersizleri yaptırılmalı,
• klavye bilgisayar ekranının önünde olmalı, farklı pozisyonlar nedeniyle boynun sürekli olarak çevrilmesi önlenmeli,
• oturma süresinin uzunluğuna göre yarım ya da saatte bir ara verilip temiz hava alınmalı, omurga esnetilmeli, boyun ve sırt germe ve gevşeme egzersizleri yapılmalı,
• büro mekanındaki dolap ve çekmecelerden bir şey alırken eğilir pozisyonda uzun süre kalmak yerine oturmalı, yüksek yerlere uzanmak yerine tabure vb. yükselticiler kullanılmalı,
• büro mekanında taşınması gereken ağır dosya veya nesneler tek seferde taşınmak yerine birkaç seferde ya da birkaç kişiyle taşınmalı, belin dik olmasına dikkat edilmeli,
• aşırı gerginlik ve stresten uzak durulmalı, belirli aralıklarla mola verilmelidir. Çalışma molalarının beklenen yararı sağlayabilmesi için işin koşullarına göre nasıl ve nerede kullanılması gerektiği de belirlenmelidir.


Boyun Sağlığı
Büro ortamında bilgisayarlarda sürekli yazı yazmak ya da çizim yapmak gibi işler tek yönlü dinamik işlerdir. Bu ve benzer işlerde el, kol, omuz ve boyun fazlaca yorulmaktadır. Çalışanlar bu işleri yaparken iş gereği vücudun aldığı konuma dikkat etmezse kronik boyun ve omurga rahatsızlıkları ile karşılaşmaktadır. Özellikle hatalı duruş pozisyonu, bilgisayar ve klavyenin konumu, ekranın yüksekliği ve başla ilişkisi, telefonun sürekli olarak baş ile omuz aralığında sıkıştırılma alışkanlığı boyun sağlığını etkilemektedir. Bu yüzden, büro ortamında çalışırken boyun ağrılarından korunmak için;
• çalışma sırasında ani olarak yapılan ters hareketlerin, boyun ve kollardaki kasların ağrılı spazmlarına neden olacağı, bu yüzden ani ve ters boyun hareketlerinden sakınılmalı,
• duruş bozukluğundan kaynaklanan kas ağrıları, kas spazmları ve önlem alınmadığı takdirde boyun fıtığı gibi hastalıklara maruz kalmamak için kol ve bel destekli ergonomik bir sandalyede dik oturulmalı, otururken ayaklar yere değmeli,
• boyun ve bel ağrılarının oluşumu ve bu ağrıların dirençli olmasında rol oynayan en önemli faktörlerden biri olan fizik kondisyonun iyi olması,
• büro çalışanlarında, özellikle ekran karşısında çalışanlarda boyun ve bel sorunlarının yaşanmaması için iç ve dış risk faktörlerinin iyi belirlenerek giderilmesi gerekmektedir. İş dışında spor ve benzeri aktivitelerin önerilmesi ve uygulanmasının sağlanması beden sağlığı ve iş verimi açısından yararlı sonuçlar ortaya koyacaktır.


Göz Sağlığı
Bürolarda çalışan pek çok kişi gün boyunca çalışma ortamının koşulları çerçevesinde büro donanımları ile yoğun bir etkileşim içindedir. Büro donanımları arasında özellikle uzun süreli bilgisayarlar kullanımı “Ekrana Bakma Sendromu” olarak bilinen bir duruma neden olmakta ve bu durum gözlerde ağrı, yorgunluk, rahatsızlık, kızarıklık, bulanık görme ve çift görme gibi bir dizi soruna neden olmaktadır. Bürolardaki klimalar, lazer ve fotokopi tonerleri ile ortamın tozu da buna eklenince bilgisayar kullanımı sonrasında gözlerde kuruluk ve buna bağlı yanma ile ağırlık hissi oluşmaktadır.


Görsel konforun sağlanmasında en önemli faktör aydınlık miktarıdır. Araştırmalar hem düşük hem de yüksek aydınlatma miktarının gözü yorduğunu göstermektedir. Çalışılan yüzeye önden gelen ışınlar da bürolarda aydınlatmadan doğan şikayetlerin başında gelen göz kamaşmasına yol açmaktadır. Işık kaynaklarının çalışılan yüzeye (bilgisayar ekranı gibi) ışığı yandan ve açılı verecek şekilde yerleştirilmesi kamaşma sorununu ortadan kaldıracaktır. Çalışanlar, bilgisayarlarla yürüttükleri çalışmalar nedeniyle ekran önünde uzun süre kalabilmekte ve gereğinden fazla, ara vermeden ekran önünde kalmanın sakıncalarını göz ardı etmektedir. Halbuki ekran önü çalışmaları ergonomik koşulların öncelikle sağlanmasını gerektirir. Ergonomik olmayan çalışma ortamları, bel, sırt ve boyunda olduğu gibi ciddi rahatsızlıklar oluşturmasa da gözlerde genellikle ağrılı ve rahatsız edici olduklarından çalışanların performansını doğrudan etkilerler.


Göz sağlığı, büro ortamında çalışanların alacağı basit önlemlerle korunabilmektedir. Bilgisayarla Çalışma ve Teknik Gereksinimler başlıklarında bilgisayar ekranı ve aydınlatma konularında verilen bilgiler göz sağlığının korunması açısından önemlidir. Bununla birlikte aşağıdaki tedbirlerin alınması da göz sağlığının korunması açısından önemlidir.
• öncelikle teşhis edilmemiş bir göz kusuru için çalışanların göz muayenesinden geçirilmesi,
• ekrana bakış uzaklığının beden sağlığı için tercih edilen 45-70cm. uzaklıkta olması, bu uzaklığın altında ve üzerinde olması durumunda göz ve boyun sağlığının bundan olumsuz etkileneceği,
• bilgisayarla çalışma süresine bağlı olarak periyodik aralıklarla gözlerin dinlendirilmesi,
• bilgisayar ekranının ışık kaynağına karşı yerleştirilmemesi,
• çalışma ortamında düşük ya da yüksek seviyede aydınlatma yapılmaması,
• ekranın temizliği, görüntünün netliği, yazıların büyüklüğü ve kontrastlığı,
• gözyaşı kaybını azaltmak için bilinçli olarak gözlerin kırpılması,
• yakın gözlüğü kullananlarda bilgisayar ekranına odaklanan “bilgisayar gözlüğü” kullanılması,
• büro ortamı havasının nemlendirilmesi
• tedbirlere rağmen gözlerde kızarıklık, yanma, batma şikayetleri oluyorsa, yapay gözyaşı damlaları kullanılması,
• sorunların erken teşhisi ile gerekli basit önlemlerin alınması ve kalıcı hale dönüşmesinin önlenmesi.
 



Büro Teknolojisi Eğitim Seti İçin Tıklayınız...