Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 01-01-2014

İfade Özgürlüğü ve Basın Kararı

ÖRNEK 2: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE BASIN: ÜRPER VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE (20.10.2009) KARARI

 

26 gazete sahibi, yazı işleri müdürü, haber merkezi yöneticisi ve gazetecinin başvuruları üzerine, 4 günlük gazetenin 15 günden 1 aya kadar değişen sürelerde yayınlanmasının durdurulmasına (Terörle Mücadele Yasası’nın 6/5. maddesi suç islemeye teşvik, suçları ve suçluları övme veya terör örgütünün propagandasını içeren süreli yayınların hakim kararı ile (gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de Cumhuriyet savcısının emriyle; Cumhuriyet savcısı 24 saat içinde hakime bildirir, hakim 48 saat içinde onaylamazsa durdurma hükümsüz sayılır) tedbir olarak 15 günden 1 aya kadar durdurulabileceğini düzenlemekteydi) ilişkin olan Ürper ve Diğerleri/Türkiye davasında AlHS’nin ifade özgürlüğünü düzenleyen 10. maddesinin ihlal edildiğine karar verilmiştir.


AİHM durdurmaya konu olan haber ya da yazıların içeriklerinin AlHS’nin 10. maddesi kapsamında ifade özgürlüğünden yararlanıp yararlanmadıklarını incelememiştir. Basın özgürlüğü konusunda taraf devletlerin son derece sınırlı takdir yetkileri olduğunun altını çizen AİHM, kısa bir süre için bile olsa haberler ve makalelerin yayınının durdurulmasının bunların kamuya sağladığı yararı ortadan kaldıracağını ifade etmiştir.


Bu bağlamda durdurma kararı sadece mevcut basılmış olan haber ve makaleleri değil, yargı kararının verildiği anda içeriği bilinmeyen gelecekteki müteakip sayıların tümünü de kapsamaktadır. Gazetelerin yayınının durdurulması gelecek sayılarda da aynı suçların işleneceği varsayımını içermektedir. Dolayısı ile durdurma kararı yayıncılar üzerinde önleyici bir etki yaparak bu kişilerin mesleklerini icra etmeleri önünde bir engel oluşturmaktadır.


AİHM demokratik toplum düzeninin gerekleri doğrultusunda daha az sınırlayıcı tedbirlerin, örneğin belirli sayılara el konulması ya da belirlenmiş makalelerin yayımının engellenmesi, öngörülebileceğini hükme bağlamıştır. Kısa bir süre için bile olsa gazetelerin tümüyle yayının durdurulması basının demokratik toplumda oynadığı vazgeçilmez rol ile bağdaşmaz bulunmuştur.


Bu çerçevede Türkiye, AlHS’nin devletlerin AİHM kararlarına uyma yükümlülüklerine dair olan 46. maddesi uyarınca yasadan kaynaklanan bu sorun karsısında TMK’nın 6/5. maddesini AİHM içtihatları ile uyumlu hale getirmek yükümlülüğü altındaydı.


TBMM’nin söz konusu maddeyi 3.7.2012’de yürürlükten kaldırması ile Türkiye AİHM kararına uyarak ulusal hukukunu değiştirmiştir.
 

 

İnsan Hakları Kamu Özgürlükleri Eğitim Setleri İçin Tıklayınız...