Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 01-01-2014

Mahkemenin Tarihçesi Konusu

MAHKEME’NİN TARİHÇESİ KONUSU


II. Dünya Savaşı Avrupa’yı ve çevresini kasıp kavuran ve insanlık tarihinin en kanlı savaşlarından birisidir. Savaş sonrasında yeniden benzer savaşların yaşanmaması için önce İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 1948 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilmiştir. Bu Bildirgeyi Avrupa coğrafyasında Avrupa devletlerinin demokrasi ve insan hakları temelinde işbirliğini geliştirmek için bir sistem kurma süreci izlemiştir.


5 Mayıs 1949’da Londra’da Avrupa Konseyi’nin kuruluşunu öngören statü on devlet tarafından imzalanmıştır. Bu devletler, Fransa, İtalya, Belçika, İrlanda, Hollanda, Birleşik Krallık, Norveç, İsveç, Danimarka ve Lüksemburg’dur. Türkiye bu statüyü 9 Ağustos 1949’da imzalamıştır. Bu statü insan hak ve özgürlüklerinin korunması ve geliştirilmesini Avrupa Konseyi’nin amaçlarından birisi olarak tanımlamıştır.


Avrupa İnsan Hakları Sözleşme’si ise, 4 Kasım 1950’da Roma’da Avrupa Konseyine üye devletler tarafından imzalanmış ve 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Sözleşme’nin ilk metninde yaşama hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı, kölelik ve zorunlu çalışma yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı, adil yargılanma hakkı, “kanunsuz ceza olmaz” ilkesi, özel ve aile yaşamına saygı hakkı, din ve vicdan özgürlüğü, ifade özgürlüğü, toplanma ve dernek kurma özgürlüğü, evlilik hakkı, etkili başvuru hakkı ve ayrımcılık yasağı düzenlenmişti. Ancak daha sonra 14 adet Sözleşme’ye ek protokollerle bu haklara yeni haklar eklenmiş ve Mahkeme önündeki yargılama usulünün etkilileşmesi için yeni düzenlemeler kabul edilmiştir.


Mahkeme koruma sisteminin geçirdiği en önemli değişikliklerden birisi Sözleşme’ye ek 11 no’lu Protokolle 1 Kasım 1998’te hayata geçirilen değişikliktir. O tarihe kadar Sözleşme’nin koruma mekanizması üç organ tarafından işletiliyordu: Avrupa İnsan Hakları Komisyonu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (ya da o zaman ki adlandırma ile Divan) ve Bakanlar Komitesi.


Avrupa İnsan Hakları Komisyonu, Mahkeme önüne davalar gelmeden önce bir tür filtraj görevi görüyordu ve davaların önemli bir bölümü bu organ tarafından inceleniyordu. 1 Kasım 1998 tarihinde, bu organ ile Mahkeme’nin birleşmesi sağlandı ve tek mahkeme sistemine geçildi. Başka bir anlatımla, artık bütün başvuruları inceleme yetkisi doğrudan Mahkeme’ye tanındı.


1998 yılında Mahkeme’nin geçirdiği bu köklü reformun temel amacı insan haklarını koruma sisteminin etkililiğini arttırmak idi. Bu reform gerçekten de bu sistemin daha etkili işlemesini sağlamıştır. Ancak bu yeni sistem başarısının kurbanı olmuş ve her yıl artan çok ciddi bir iş yükü ile karşı karşıya kalmıştır. Özellikle Doğu Avrupa devletlerinin Sözleşme’nin koruma sistemine dâhil olması ile birlikte bu iş yükü daha da artmıştır. Günümüzde Mahkeme, bu artan iş yükünü, yeni çalışma yöntemleri kabul ederek ve devletlerin insan hakları korumasında rolünü kuvvetlendirerek aşmaya çalışmaktadır.
 

 

 

İnsan Hakları Kamu Özgürlükleri Eğitim Setleri İçin Tıklayınız...