Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 17-01-2014

Mücbir Sebep veya Umulmayan Haller Konusu

Mücbir Sebep veya Umulmayan Haller Konusu


İdari faaliyet yürütülürken aniden ortaya çıkan, öngörülemeyen durum, umulmayan hal olarak nitelendirilir. Bu tür haller idare bakımından kusursuz sorumluluğu ortadan kaldırmaz iken, hizmet kusurunu kaldırır. Beklenmeyen halin idari hizmet içerisinde idari hizmetin işlenmesine ilişkin olması gerekmektedir.

Bu durumlara örnek olarak idareye ait bir aracın lastiğinin patlaması ya da elektrik kontağı ya da nedeni belli olmayan bir patlama gösterilebilir. Böylesi bir durumda memurun ya da kamu personelinin önlem alma yükümlülüğü bulunduğu halde bu yükümlülüğünü bilerek ve isteyerek gerçekleştirmediği ispatlanabiliyorsa, memurun sorumluluğu söz konusu olabilecektir. Salt kişisel sorumluluk hallerinin dışında bu çerçevede memurun da sorumluluğundan bahsedilecektir. Kusursuz sorumluluk hallerinde zaten belirlenebilecek kusur olmadığından memurun sorumluluğu doğmayacaktır. Hizmet kusurunu ortadan kaldıran bir neden bakımından da zaten memurun ya da kamu personelinin sorumluluğu doğmayacaktır.
Beklenmeyen hal: Önceden görülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan, idarenin faaliyetleri içinde bulunan olaylardır.


Mücbir sebep: idarenin iradesi dışında ortaya çıkan, önceden görülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan harici olaylardır.
Mücbir sebep ise, sezilemeyen ve karşı konulamayan olağanüstü olay anlamına gelir. Genel olarak mücbir sebep zararı idareye yüklenebilir olmaktan çıkarır; zararla idari faaliyet arasında illiyet bağını keser. Deprem, yıldırım, taşkın, fırtına, kasırga, bora, toprak kayması ve harp, devrim, ihtilal, ayaklanma, ekonomik abluka, olağanüstü durumların yol açtığı yağmacılık gibi insan ve toplum olayları, devletçe konulmuş hukuki yasaklar gibi.


Mücbir sebep kavramının unsurları kusursuzluk, sezilmezlik, karşı konulmazlık ve gerçekliktir. Ayrıca, failin dışında gerçekleşmesi gerektiğini ifade eden dışsallık unsuru da tamamlayıcı bir unsur olarak sayılmalıdır. Söz konusu mücbir sebebin doğmuş, meydana gelmiş olması gerekmektedir. Doğması beklenen ya da doğacağı sanılan olaylar mücbir sebep iddiasına konu olamaz. Mücbir sebebin öngörüle- meme ve önlenememe unsurları, kusur kavramı ile bağdaşmayan kavramlardır.

Bu sebeple mücbir sebep kusuru ortadan kaldıran bir haldir. Mücbir sebep bir yönüyle nispi bir kavramdır. Şöyle ki; bir olay meydana geldiği yerin, zamanı ve koşulların özelliklerine göre mücbir sebep sayılabilir ya da sayılmayabilir. Örneğin bir deprem bölgesinde yer alan mahalde bir deprem olayı mücbir sebep olarak sayılmayabilir. Yine, isyan ve ihtilallerin sık bulunduğu bir yerde bu tür durumlar mücbir sebep olarak değerlendirilmeyebilir.
 

Memur Hukuku Eğitim Seti İçin Tıklayınız...