Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 31-12-2013

Özel Hayatın ve Aile Hayatının Korunması Hakkı Konusu

Özel Hayatın ve Aile Hayatının Korunması Hakkı (Madde 8)


Sözleşme’nin 8. maddesine göre, “herkes özel hayatına, aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir”. Bu maddeye göre, kamu makamları kişinin özel hayatına, aile hayatına, konut dokunulmazlığına ve haberleşmesine saygı gösterilmesini sağlamakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük ilk olarak bu haklara keyfi olarak, başka bir anlatımla hukuka aykırı bir şekilde, meşru bir amaç izlemeksizin ve demokratik bir toplumda gerekli olandan fazla tarzda müdahale etmeyi yasaklamaktadır. Diğer yandan bu yükümlülük bazen kamu makamlarının bir önlem almasını da gerektirebilir. Kamu makamları sadece yaptıkları işlemlerden değil aynı zamanda yapmaları gerekirken yapmadıkları işlemlerden de sorumlu tutulabilir. 8. maddede geçen “saygı gösterilmesi” ifadesinin anlamı budur.


Özel Hayat Kavramı
Özel hayat bütün unsurlarıyla tanımlanamayacak geniş bir kavramdır. Kamu alanı ile özel alan arasındaki sınır, bir durumdan diğerine değişir. Ancak, bu kavramı bireyin kendi özel hayatını istediği gibi yaşayabileceği bir “iç alan” ile kısıtlamak ve bu alandan söz konusu alanın içinde olmayan dış dünyayı olduğu gibi hariç tutmak aşırı kısıtlayıcı olur. Özel hayat hakkı, belirli bir düzeye kadar başka insanlarla ilişkiler kurmayı ve bu ilişkileri devam ettirmeyi de içerir. Ayrıca insanların birçoğunun dış dünyayla ilişki kurma fırsatı önemli ölçüde, hatta belki de çoğunlukla iş hayatı sırasında ortaya çıktığına göre, “özel hayat” kavramından, mesleki veya iş dünyasıyla ilgili faaliyetleri hariç tutmak da bazen zorlama olmaktadır.
Aşağıdaki ilişki biçimleri özel hayat kapsamına ilke olarak girer kabul edilebilir
a. Koruyucu ebeveynler ve baktıkları çocuklar arasındaki ilişkiler;
b. Henüz evli olmayan taraflar arasındaki ilişkiler;
c. Bir bireyin cinsel hayatı ve bir bireyin cinsel kimliğini belirleme ve benimseme tercihi;
d. Kamu makamları tarafından bir birey hakkında bilgi toplanması;
e. Bir bireyin adı, cinsel kimliği;
f. Kişilerin izlenmesi;
g. Zorunlu tıbbi tedavi.


Aile Hayatı Kavramı
Aile hayatı kavramı hızlı bir evrim yaşanmıştır ve bu kavram, sosyal ve yasal değişiklikleri göz önünde bulunduracak biçimde gelişmeye devam etmektedir. Bu nedenle özel hayat konusunda olduğu gibi, modern aile düzenlerinin çeşitliliğini, boşanmanın sonuçlarını ve tıbbi gelişmeleri göz önünde bulundurarak, aile hayatının yorumuna karşı esnek bir yaklaşım benimsemek gereklidir. Hükümde kullanılan ifadeye göre aile hayatı, devletin keyfi müdahalesinden serbest bir biçimde, özgür olarak devam edebileceği, tamamen özel bir alanın içindedir. Ancak 8. madde evlenerek veya çocuk sahibi olma fırsatını elde ederek aile kurma hakkını içermemektedir.


Bir durumda aile hayatının var olup olmadığını belirlemek için ilgili taraflar arasında yakın kişisel bağlar olup olmadığına bakmak gereklidir. Evlilik kurumu söz konusu olduğunda aile hayatı kapsamına girdiği kuskusuzdur. Ancak evlilik sona erse ya de hiç meydana gelmemiş olsa da ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiler de aile hayatı kapsamına girer. Ayrıca çocuklar ve büyükanne ve büyükbabalar arasında, büyükanne ve büyükbabalar “aile hayatının önemli bir parçasını” oluşturdukları için aile hayatı vardır.
 

 

 

İnsan Hakları Kamu Özgürlükleri Eğitim Setleri İçin Tıklayınız...