Açıköğretim Adalet
Adalet 1. Yarıyıl Dersleri
Adalet 2. Yarıyıl Dersleri
Adalet 3. Yarıyıl Dersleri
Adalet 4. Yarıyıl Dersleri
Eğitim Setleri
Eğitim Videoları
İçerik Tarihi: 23-01-2014

Türk Dış Politikası İçin Zor Yıllar (1945 1947) Konusu

Türk Dış Politikası İçin Zor Yıllar (1945 1947) Konusu


SSCBnin Boğazlar meselesi ile ilgili olarak ilk adımı savaş daha tam olarak bitmeden atması, Montröyü değiştirmekle ilgili kararlılığını göstermektedir. Öncelikle Mart 1945te Sovyet Dışişleri Bakanı Molotov, Türkiyenin Moskova Büyükelçisi Selim Sarperi çağırarak, 1925 yılında imzalanan 20 yıl süreli TürkSovyet Dostluk ve Tarafsızlık Anlaşmasının uzatılmayacağını bildirdi. Sovyet Dışişleri Bakanı bunun sebebi olarak da savaş sırasında meydana gelen köklü değişiklikler olduğunu gösterdi.

Türkiyenin anlaşmanın yenilenmesi için ne gibi Sovyet talepleri olduğunu öğrenmek istemesi üzerine, bu kez Haziran 1945te Sarper ve Molotov arasında ikinci bir görüşme yapıldı. Bu görüşmede Molotov, Türkiyenin doğu sınırlarında SSCB lehine değişiklik, Boğazların ortak savunulması ve Montrö Sözleşmesinin yenilenmesi konularındaki Sovyet isteklerini Sarpere iletti.

 Sarper bu istekleri kesin bir dille reddetti. Aslında temel Sovyet talebinin Montrö Sözleşmesinin değiştirilmesi ve Boğazların Karadenize kıyıdaş olmayan ülkelere kapatılması olduğu açıktır.

 Doğu sınırlarında değişiklik isteği, bu temel talebi güçlendirmek ve Türkiye üzerinde baskı oluşturmak için eklenmiş olmalıdır.-
SSCB, ilk girişimini yaptıktan sonra Temmuz ve Ağustos 1945te yapılan Postdam Konferansında konuyu Müttefiklerin gündemine soktu.

Görüşmelerde ABD, Sovyet görüşlerine yakın dururken Ingiltere toprak ve Boğazlarda üs talebini desteklemediğini bildirdi. Fakat konferans sonunda Montrönün değiştirilmesi konusunda görüş birliği ortaya çıktı. Bu durum Türkiyeyi son derece rahatsız etti. 


Montrönün değiştirilmesi yönündeki ilk yazılı talep de SSCBden değil, ABD ve Ingiltereden geldi. Kasım 1945te bu devletler, değişiklik taleplerini birer diplomatik nota vererek Türkiyeye ilettiler. Türkiye ise zaman kazanma yolunu seçerek konunun uluslararası gündemden çıkmasını beklemekteydi.


8 Ağustos 1946 da bu kez SSCB bir nota vererek Montrö Antlaşmasıyla ilgili değişiklik önerisini Türkiyeye iletti. 22 Ağustosta verilen Türk karşı notasında da Sovyet isteklerinin en önemlileri reddedildi.


Türkiye ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkilerde çok büyük bir kriz yaratan ve Türkiyede 1939dan beri serpilen komünizm endişesini zirveye taşıyan Sovyet istekleri, 1946 yılı ortalarından itibaren ABD ile SSCB arasında iyice belirginleşen görüş ayrılıkları sayesinde anlamsızlaştı.

 Türkiyenin II. Dünya Savaşından sonra yaklaşık iki yıl boyunca ciddi olarak hissettiği Batıdan dışlanmışlık durumu, ABD ve SSCBnin birbirlerine karşı uzun yıllar devam edecek bir ideolojik çekişme içine girmesiyle ortadan kalktı. “Soğuk Savaşın başlaması, Türkiyenin Batı ile ilişkilerinin yeniden ve bu kez tarihte hiç olmadığı kadar gelişmesine imkân sağladı.
 

 

 

Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi 2 Eğitim Seti İçin Tıklayınız...